|
Veel van de startproblemen bij de Virago worden veroorzaakt door de tandwielen, veren en clips die in de linkercarterhelft huizen. Om hier bij te kunnen moeten we dit carterdeksel verwijderen, maar voor dat je hieraan begint moet je jezelf goed afvragen of je de vereiste vaardigheden voor zo’n operatie wel hebt. Is dat niet het geval, of twijfel je daaraan. Laat het aanpassen dan over aan bekwame mensen, of uw onderhoudsmonteur. Doe je het toch liever zelf, zorg dan in ieder geval dat je over de juiste werkplaatsboeken c.q. informatie beschikt.
Wat je absoluut moet doen om te zorgen dat je straks de bouten van het carterdeksel allemaal weer op de goede plek terug zet, is even een stuk karton nemen en daar even een schematische weergave van het deksel maken en de losgekomen bouten op dezelfde plaats in het karton prikken. Dit is heel belangrijk omdat de bouten niet allemaal dezelfde lengte hebben, en verwisseling zeker tot schade zal leiden.
PARTS BLOW UP YAMAHA STARTERSYSTEM 81-83
Dit zijn de maten van de benodigde ring, zoals omschreven in het artikel.
Dit zijn de officiele Yamaha bestelnummers van de diverse onderdelen.
Nu zullen we aan de hand van bovenstaande “Parts Blowup” de functie van de verschillende onderdelen uitleggen.
Onderdeel 1: Dit tandwiel is bevestigd aan de (korte) as van de startmotor. De clip 2 is er om de rotatie van het tandwiel 1 met daaraan de startmotor af te remmen als de motor is aangeslagen, en de startmotor zelf niet meer is aangedreven. Het smalle uitsteeksel van de clip 2 valt in een uitsparing in de carterhelft, om te voorkomen dat deze gaat ronddraaien.
PROBLEEM: Als deze clip wat van zijn veerkracht gaat verliezen, zal de remkracht die hij moet hebben verdwijnen. Hierdoor zal je de tandwielen in de startmotor zelf en in het carter lang horen nalopen nadat de motor reeds is gestart.
OPLOSSING: Ga niet proberen deze clip kunstmatig zijn veerkracht terug te geven, met het risico dat hij gaat breken. Maar vervang hem gewoon met een nieuwe. (onderdeel nummer 90468-29114-00) Ook zal je moeten kijken of de clip niet te veel is ingesleten op het idlertandwiel zelf.
FUNKTIE: Startmotortandwiel 1 drijft tandwiel 6 aan welke op zijn beurt weer het “Idler” tandwiel 5 aandrijft. Het Idler tandwiel heeft een spiraalvormige vertanding aan de binnenzijde, welke weer ingrijpen op tandwiel 7 (de Parts Blowup tekening laat deze zien als een rechte vertanding, maar in werkelijkheid zijn zij spiraalvormig)
Als de startmotor wordt ingeschakeld, zal tandwiel 6 er voor zorgen dat het Idler tandwiel 5 gaat draaien, maar Ider tandwiel 7 zal worden tegengehouden door clip 8 en word daardoor gedwongen naar buiten te gaan uit tandwiel 5 en grijpt dan de vertanding van het vliegwiel (word hier niet getoont) welke is gemonteerd op de krukas.
Wanneer het Idler tandwiel 7 zo ver naar buiten is gedrukt, dat de tandwielen zijn aangegrepen, zal de tegendruk van clip 8 overwonnen worden door de kracht van de startmotor, zodat Idler tandwiel 7 nu zal gaan draaien, en dan de zuigers in beweging zet, en de motor zal starten.
PROBLEEM: Als clip 8 wat van zijn kracht gaat verliezen, zal Idler tandwiel 7 al kunnen gaan draaien voordat de tandwielen goed hebben aangegrepen op het vliegwiel, en zal hij geforceerd proberen dat alsnog te doen, gepaard gaande met een hoop geknars en gekraak als het al lukt.
Dit is natuurlijk vreselijk slecht voor alle betrokken tandwielen, met de kans op het afbreken van stukjes tandwiel. Als je dit gekraak hoort onmiddellijk stoppen, een set Idler tandwielen is niet goedkoop, maar een nieuw vliegwiel is gewoon erg duur.
Als we nu weten dat de motor heel vaak in ongeveer steeds dezelfde positie tot stilstand komt als gevolg van de compressie van de cylinders , zal idler tandwiel 7 vaak op dezelfde plaats het vliegwiel aangrijpen als de motor word gestart. Hierdoor raken de hoekjes van het vliegwiel wat afgerond als gevolg van slijtage. Dit zal zeker nog behoorlijk worden versterkt door het doorstarten bij gekraak, met als gevolg dat het vliegwiel vervangen zal moeten worden, maar hierover later meer.
Let op, het bekijken van de vliegwieltanden is niet echt gemakkelijk als deze nog gemonteerd zit. Als je een klein spiegeltje hebt bij voorkeur zoiets als de tandarts heeft, is het goed te doen om de staat van dit tandwiel te bekijken.
Als idlertandwiel 7 afgeronde hoeken vertoont is dit niet normaal, en zal je zelf moeten beoordelen of deze al dan niet vervangen moet worden. Maar als de tanden erg zijn aangetast moet je deze zondermeer altijd vervangen. Let ook op dat dit tandwiel aan beide zijden een harde rubber ring heeft die dient als bumper, als deze is aangetast of zelfs is verdwenen moet dit onderdeel ook direct worden vervangen. Het beste is dan om het idler setje tandwielen compleet te vervangen nr. 7 en 5.
OPLOSSING: als de tandwielen overelkaar glijden bij het aangrijpen, dan moet je clip 8 vervangen. Let op dat de clips van een 750 en een 920 niet helemaal hetzelfde zijn, zorg er daarom ook voor dat je zeker weet dat je de juiste hebt voor jouw motor. Ook idler tandwiel 7 zal mogenlijk vervangen moeten worden, omdat hier de clip te ver is ingesleten waardoor de remwerking onvoldoende is. In het ergste geval zal je ook het vliegwiel moeten vervangen of laten reviseren, als deze tanden te erg zijn aangevreten.
Het zal duidelijk zijn dat als je versleten tandwielen hebt, deze moeite zullen hebben om goed te kunnen functioneren, en dit zal dus resulteren in slecht of zeer moeilijk starten.
Ten slotte, het smalle deel van clip 8 valt in een uitsparing in de carterhelft, waarin het naar voren en naar achteren beweegt samen met idlertandwiel 7 als deze door het starten word aangedreven. Deze clip kan door dit heen en weer bewegen slijtage veroorzaken en kunnen er bramen ontstaan, waardoor de clip soms kan blijven steken tijdens het terug bewegen naar de uitgangspositie. Dit zal het probleem veroorzaken van het niet of niet op tijd vrijgeven van de idlertandwielen, waardoor ook na het starten van de motor een vervelend “rammelend” geluid zal ontstaan. Kijk goed naar dit slot en controleer het op oneffenheden waardoor de clip zou kunnen blijven hangen. Als je dat hebt vastgesteld, moet je met een stukje fijn schuurpapier deze oneffenheden voorzichtig wegschuren, zodat de clip 8 weer goed heen en weer kan bewegen.
De funktie van veer 10 is er voor te zorgen dat er genoeg kracht is om idlertandwiel 7 weer terug te duwen nadat de motor is gestart, de startmotor is dan uitgeschakeld, waardoor er geen krachten meer staan op deze onderdelen.
Gebaseerd op de veel gehoorde klachten over dit startsysteem, heb ik nagedacht over deze veer. Ik denk dat deze veel te sterk is voor de functie die hij moet vervullen, en daardoor er voor zorgt dat idlertandwiel 7 uit zijn vertanding schiet (het klunking geluid) als gevolg van de tegendruk veroorzaakt door de compressie. Als de zuiger op zijn bovenste dode punt is bij een compressieslag, zal deze zuiger met grote snelheid weer naar beneden gaan. Dit zorgt ervoor dat het vliegwiel tijdelijk zal versnellen, en er zo voor zorgen dat het startmechanisme zal worden “ingehaald” voor een korte periode, waardoor het startmechanisme korte tijd geen druk zal ondervonden van de startmotor. Op dat moment zal idlertandwiel 7 weer terug gaan naar zijn orginele uitgangspositie, waarna hij toch weer zal proberen het vliegwiel aan te grijpen wat weer resulteert inhet “klunking” geluid. Als het compressie moment voorbij is, zal de startmotor weer controle krijgen over het startmechanisme, en weer zorgen dat idlertandwiel 7 weer aangrijpt.
OPLOSSING: Ik heb persoonlijk nog niet de mogenlijkheid gehad om de nu volgende oplossing echt te proberen, maar het lijkt mij een goede oplossing om deze veer 10 te halveren. Ik heb dit geprobeerd met de losse idlertandwielen (dus buiten de motor). Het blijkt dat deze veer voldoende kracht overhoud om idlertandwiel 7 snel genoeg te verplaatsen als de motor aanslaat, maar door de gereduceerde veerdruk zal dit tandwiel niet meer uit het vliegwiel schieten zoals hierboven is omschreven.
Er zijn mensen die deze aanpassing al wel gedaan hebben, en zeggen dat het een effectieve oplossing is. Er is echter ook al bekend waar deze gehalveerde veer bij het afgeknipte eind het idlertandwiel juist vasthield en er zo voor zorgde dat er geen kontact tot stand kwam. Daarom moet je het uiteinde waarvan niet is geknipt geplaatst moet worden tegen idlertandwiel 7 , ik ben er van overtuigd dat dit probleem zich dan niet voor zal doen als je hem op deze wijze monteerd. Een bekende heeft nu al bij diverse startsystemen deze oplossing toegepast, en met succes. Hij buigt het afgeknipte einde iets naar binnen, en vijlt het afgeknipte einde iets af zodat het wat vlakker tegen de zitting komt.
Neem er notie van dat ook een zwakke startmotor zal bijdragen tot het probleem van uit het vliegwiel schieten, omdat deze dan onvoldoende druk op het startsysteem blijft houden.
Tenslotte, Yamaha heeft een aanpassing uitgebracht waar je van op de hoogte moet zijn. Het gaat hier om een 2mm dikke ring met onderdeelnummer 9999-03102-00 deze word geplaatst tussen de twee idlertandwielen 7 en 5 . Dit heeft als gevolg dat idlertandwiel 7 twee mm minder afstand hoeft te overbruggen naar het vliegwiel waardor het te vroeg draaien van dit tandwiel wordt voorkomen.
Zie de parts blow up voor de plaats voor de ring. Maar er is een probleem, als je deze ring besteld, krijg je i.p.v. één ring van twee mm dik, twee ringen van elk één mm dik. Hierdoor ontstaat de mogelijkheid dat er één ring tussen de bestaande ruimte van de tandwielen kan vallen waardoor er weer een storing kan ontstaan. Dit gevaar bestaat niet als je één ring van twee mm gebruikt, dus ik zou nooit kiezen voor de oplossing van het monteren van twee één mm ringen. Beter is het om deze ring van twee mm dik te laten maken, dit is zeker niet de goedkoopste oplossing maar wel de veiligste. Als je niet anders kunt, is het misschien ook een oplossing om deze twee één mm ringen aan elkaar te laten lassen, zodat er weer één ring van twee mm dik ontstaat.
De exacte maten voor deze ring heb ik hieronder vermeld, het was oorspronkelijk een goedkope en eenvoudige oplossing, maar doordat je deze ring nu moet laten maken kom je wel duurder uit, maar het is nog steeds een aanpassing die de moeite waard is. Let er ook op dat het rubber bumper materiaal op idlertandwiel 7 nog goed intact is, omdat dit ook van invloed is op de afstand tot het vliegwiel.
Alles bij elkaar genomen, hebben we een vreemd en wonderbaarlijk startmechanisme dat op zich best goed kan functioneren, als de startmotor tenminste nog sterk genoeg is en de overige onderdelen nog in een redelijke staat zijn.
In het algemeen, heb ik goede resultaten met het aanpassen van deze systemen, al moet ik zeggen dat perfectie niet altijd bereikbaar is, en de resultaten soms “OK” zijn maar niet meer dan dat. Het heeft natuurlijk alles te maken met de staat waarin de diverse onderdelen verkeren.
Ben je van plan om deze aanpassingen allemaal zelf te doen? Weet dan dat er een aantal zaken zijn die je mee moet nemen in je overweging. Ben je zelf een redelijke monteur? Heb je het juiste servicemanual voor jouw motorfiets? Heb je de motor nodig voor dagelijks gebruik? Of is het meer een hobbymachine? Het verwijderen van het carterdeksel en alle bijkomende zaken moet je zeker niet onderschatten. Er zijn wat trucjes die je kunnen helpen, maar het belangrijkste is dat je goed zorgvuldig kan werken.
CONCLUSIE
Of je nu besluit om deze aanpassing wel of niet zelf te doen, is dit artikel hopelijk informatief genoeg om je te laten begrijpen wat de diverse oorzaken en oplossingen zijn waar je mee te maken kunt krijgen, en geeft je inzicht hoe deze problemen kunnen ontstaan.
Dit artikel is al vaak gebruikt door vele monteurs van Yamaha dealers. Hoewel de vroege Virago startsystemen nooit helemaal perfect zullen werken (in ieder geval in mijn ervaring) werken ze redelijk goed toen ze nieuw waren, en kunnen zeer goed gereviseerd worden zodat ze weer naar tevredenheid functioneren.
Als je de carterhelft verwijderd, let er dan op dat Yamaha een kleine magneet heeft geplaatst net onder tandwiel 7 om de vrijgekomen kleine metaaldeeltjes op te vangen zodat deze geen eigen leven gaan leiden in je motorblok. Dus maak de carterruimte en deksel goed schoon, en maak natuurlijk ook het magneetje weer geheel vrij van metaaldeeltjes
De motorfietsen waaraan ik heb gewerkt starten nu allemaal weer behoorlijk goed. En de beste manier om dat zo te houden is er voor te zorgen dat je het startsysteem niet onnodig belast. Doe dit door de motor in goede conditie te houden en door het tijdig plegen van onderhoud. Zorg dat de accu in goede conditie is, zet hem onder een goede druppellader (optimate III) als je hem voor een langere periode op stal zet.
Tenslotte het is jouw motor, dus de volledige verantwoordelijkheid van alle uit te voeren operaties ligt volledig bij jezelf. Maar hopelijk als je deze aanpassingen toch wilt uitvoeren is dit artikel een bruikbare handleiding om je starterproblemen op te lossen.
Veel succes, op weg naar een soepel startende Virago.
Dielis Stolk
Dit artikel kwam tot stand dank zij de informatie die Dr. Piston op zijn site heeft verstrekt.
Verder voeg ik hier nog een aantal zeer bruikbare links toe welke allemaal over de Virago gaan.
STARTMECHANISME REVISIE CHECKLIST
OVER DE LINKER CARTERHELFT
Verwijder de carterhelft en inspecteer al de onderdelen van het startmechanisme.
Doe het volgende, afhankelijk van de conditie van de onderdelen, en het budget wat je hebt.
1. Vervang beide “tensionclips” en halveer de spiraalveer (€ 15,=)
2. Vervang idlertandwiel 7 als deze te erg is beschadigd, of afgebrokkelde tanden vertoont, of het rubber bumpermateriaal is aangetast of zelfs verdwenen. (± € 70,= voor nr. 7 of ± € 120,= voor een compleet setje nr. 7 en nr. 5 dit heeft mijn voorkeur)
3. Vervang of reviseer het vliegwiel als de tanden te veel slijtagesporen vertonen, deze slijtplekken zijn meestal te vinden in het “contact gebied” waar het idlertandwiel het meest aangrijpt. (± € 150,= tot € 200,= voor revisie en nieuw indien nog bestelbaar ± € 450,=)
4. Installeer de 2 mm dikke ring. (afhankelijk hoe je dit doet ± € 20,=)
5. Controleer de uitsparing in de carterhelft waarin de tensionclip van het idlertandwiel nr. 7 heen en weer beweegt op oneffenheden, zijn die er dan met fijn schuurpapier weghalen.
6. Maak de carterhelft, deksel en het magneetje goed schoon, vrij van metaalresten die van de tandwielen zijn gekomen.
7. Voor dat je alles weer monteerd, smeer alle onderdelen goed in met motorolie.
8. Koop een nieuwe pakking voor ongeveer € 12,= Kijk ook direct even de twee oliekerrringetjes na die in de carterdeksel zitten (één voor de versnelling en één voor de koppeling, samen ± €10,=)
Disclaimer:
Dit is een onvolledige weergave van de ervaring door één of enkele motorrijder(-s) in specifieke omstandigheden en met specifiek materiaal. De auteur van het artikel aanvaardt geen enkele weerspraak of verantwoordelijkheid als u zelf aan het testen of knutselen gaat. U neemt kennis van deze disclaimer en handelt op eigen verantwoordelijkheid na verder inwinnen van informatie.
|
